One sentence I often hear from people who come to talk with me is: "I know I'm not okay, but I don't know how to talk about it or who to talk to."Many times, it is not because they have no one around them. It is not because nobody cares. It is because in many societies, saying "I'm not okay mentally" still feels very difficult. Some people worry that they will look weak. Some worry that they will become a burden to others. And some people do not even know what to call the feelings they are experiencing.

Mental Health Does Not Mean Mental Illness

The World Health Organization (WHO) defines mental health as a state in which a person can understand their abilities, cope with everyday stress, work productively, and contribute to their community. One of the biggest misunderstandings about mental health is that people often think it is only about those who have a mental illness or serious problems. In reality, mental health is something that everyone has, just like physical health. We do not only take care of our bodies when we are sick. We exercise, eat healthy food, and get enough sleep to stay well before problems happen. Mental health needs the same kind of care.

Many People Are Struggling Alone

Statistics show that many people are trying their best without anyone noticing. In Thailand, more than 10 million people experience mental health problems, but only around 2.9 million receive treatment. This means that more than 7 million people may be carrying emotional pain on their own. Sometimes they may not even realize what they are carrying.

Why Is It So Hard to Talk About Mental Health?

One reason may be our culture. Many of us grow up hearing messages like:

"Keep going."

"Be strong."

"Don't complain."

Because of this, saying "I'm stressed" or "I can't handle this anymore" can feel like giving up. But it is not giving up. It is actually the first step in understanding ourselves and taking care of ourselves.

Another reason is fear of being judged. People may worry that their parents will worry too much. They may worry that their friends will see them as weak. They may worry that their workplace will think they are not capable.Because of these fears, many people keep everything inside for much longer than they should.

Why Does It Matter?

Because mental health affects much more than our thoughts.

It affects our daily lives.When I was working as a pharmacist before studying psychology, I often wondered why some patients did not get better even when they received the right medication. After learning both fields, I began to understand that the mind and body cannot be separated. People who live with long-term stress often experience poor sleep, headaches, stomach problems, and a weaker immune system. People living with depression may struggle with concentration, memory, and work performance. But good mental health does more than reduce problems.It helps us build healthier relationships, make better decisions, care for others, and feel more connected with ourselves.

Where Can We Start?

You do not have to see a mental health professional right away if you are not ready. A simple first step is learning to notice your emotions.It sounds easy, but many people go through an entire day without asking themselves how they really feel. Life gets busy, and we forget to check in with ourselves. Spending just one or two minutes a day recording your mood can help you notice patterns. You may start to see which days feel more stressful, what helps you feel better, and when you need to slow down before reaching a breaking point.

That is what mental health is about.

It is not simply the absence of illness.

It is knowing yourself well enough to take care of yourself when you need it.

A Final Thought

If you have read this far and some parts of this article feel familiar, I would like to thank you for taking a moment to focus on yourself today. Simply recognizing that there is something inside you that needs care is already an important first step.And sometimes, that first step is where healing begins.

มีคำที่ได้ยินบ่อยๆ จากผู้คนที่เข้ามาพูดคุย คือ "จริงๆ ก็รู้ว่าไม่โอเค แต่ไม่รู้จะพูดกับใครยังไง"

หลายครั้งไม่ใช่เพราะไม่มีคนรอบข้าง ไม่ใช่เพราะไม่มีใครสนใจ แต่เพราะในสังคม การพูดว่า "ฉันไม่โอเคด้านจิตใจ" ยังเป็นเรื่องที่รู้สึกหนักมาก บางคนกลัวว่าจะดูอ่อนแอ บางคนกลัวว่าจะเป็นภาระ และบางคนไม่รู้แม้แต่ว่าสิ่งที่ตัวเองรู้สึกอยู่นั้น มันมีชื่อเรียกว่าอะไร

สุขภาพจิต ไม่ได้แปลว่าเป็นโรค

องค์การอนามัยโลก (WHO) นิยามสุขภาพจิตว่าคือ "สภาวะที่บุคคลสามารถรับรู้ศักยภาพของตัวเอง รับมือกับความเครียดในชีวิตประจำวัน ทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ และมีส่วนร่วมกับชุมชนของตน" 

ความเข้าใจผิดที่พบบ่อยที่สุดคือคนมักคิดว่า "สุขภาพจิต" เป็นเรื่องของคนที่ "เป็นโรค" หรือ "มีปัญหาหนักมาก" เท่านั้น แต่จริง ๆ แล้ว สุขภาพจิตคือสภาวะที่ทุกคนมี ไม่ต่างจากสุขภาพกาย คนเราไม่ได้ไปหาหมอเฉพาะตอนป่วยเท่านั้น เราออกกำลังกาย กินอาหารดี นอนหลับพักผ่อน เพื่อให้ร่างกายแข็งแรงก่อนที่มันจะพัง สุขภาพจิตก็ต้องการการดูแลแบบเดียวกัน 

จากตัวเลขสถิติคนจำนวนไม่น้อยกำลังพยายามอยู่โดยไม่มีใครเห็น คนไทยมีปัญหาสุขภาพจิตกว่า 10 ล้านคน แต่เข้ารับการรักษาเพียง 2.9 ล้านคน นั่นแปลว่ามีคนอีกกว่า 7 ล้านคนที่กำลังแบกรับบางอย่างอยู่คนเดียว และบางครั้งอาจไม่รู้ด้วยซ้ำว่าตัวเองกำลังแบกอะไรอยู่

ทำไมคนไทยพูดเรื่องนี้ได้ยาก อาจมีเหตุผลมาจาก

วัฒนธรรมของการ "สู้ๆ" ต้องอดทน ต้องเข้มแข็ง ต้องไม่บ่น การบอกว่า "ฉันเครียด" หรือ "ฉันรับไม่ไหวแล้ว" จึงรู้สึกเหมือนการยอมแพ้ ทั้งที่จริง ๆ มันคือการรับรู้ตัวเอง ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของการดูแลตัวเอง หรือด้วยสิ่งที่กลัวมากที่สุดไม่ใช่ปัญหาตัวเอง แต่คือสิ่งที่คนอื่นจะคิด กลัวว่าพ่อแม่จะเป็นห่วงเกินไป กลัวว่าเพื่อนจะมองว่าอ่อนแอ กลัวว่าที่ทำงานจะมองว่าไม่ไหว ความกลัวเหล่านี้ทำให้คนเก็บทุกอย่างไว้คนเดียวนานกว่าที่ควร และผลจากการประเมินของกรมสุขภาพจิต ปี 2567 พบว่าคนไทย 17.2% เสี่ยงซึมเศร้า และ 15.5% มีความเครียดสูง แต่คนส่วนใหญ่ในกลุ่มนี้ไม่ได้ขอความช่วยเหลือใดๆ เลย

แล้วทำไมมันถึงสำคัญ

เพราะสุขภาพจิตที่ไม่ดีไม่ได้อยู่แค่ในหัว และมันส่งผลต่อชีวิตจริง ๆ มากกว่าที่คิด มีคำถามหนึ่งที่จี๊ปถามตัวเองตอนทำงานเภสัชกร และยังไม่ได้เรียนทางจิตวิทยา ว่าทำไมคนไข้ที่ได้ยาครบถึงยังไม่ดีขึ้น จนได้เรียนทั้งสองด้านก็เพิ่งเข้าใจ ว่าร่างกายและจิตใจแยกกันไม่ออก คนที่เครียดสะสมนานๆ มักนอนไม่หลับ ปวดหัว ปวดท้อง ระบบภูมิคุ้มกันอ่อนแอลง คนที่มีภาวะซึมเศร้าที่ไม่ได้รับการดูแลมักจะมีปัญหาเรื่องสมาธิ ความจำ และประสิทธิภาพในการทำงาน และมากว่านั้นการดูแลสุขภาพจิตที่ดีทำให้ความสัมพันธ์ การตัดสินใจ การรักคนอื่น และอยู่กับตัวเองได้ดีขึ้น

หากยังไม่พร้อมไม่จำเป็นต้องเริ่มจากการไปพบผู้เชี่ยวชาญทันที จุดเริ่มต้นที่เข้าถึงได้มากที่สุดคือการ รู้จักอารมณ์ตัวเอง ฟังดูง่าย แต่จริงๆ หลายคนผ่านทั้งวันโดยที่ไม่รู้เลยว่าตัวเองรู้สึกอะไร เพราะมีเรื่องสิ่งที่ต้องทำมากมาย จนลืมเช็คว่าข้างในรู้สึกยังไง การบันทึกอารมณ์ง่ายๆ สักวันละ 1-2 นาที จะช่วยให้เริ่มเห็น pattern ของตัวเองได้ เช่น รู้ว่าเครียดมากวันไหน รู้ว่าอะไรที่ทำให้อารมณ์ดีขึ้นหรือแย่ลง และรู้ว่าเมื่อไหรที่ควรจะช้าลงก่อนที่ทุกอย่างจะพัง นั่นคือสุขภาพจิต ไม่ใช่แค่การไม่เป็นโรค แต่คือการรู้จักตัวเองพอที่จะดูแลตัวเองได้ทันค่ะ

สุดท้ายถ้าอ่านมาถึงตรงนี้แล้วรู้สึกว่าบางส่วนสอดคล้องกับสิ่งที่เจอ  อยากชวนขอบคุณที่ให้เวลากับตัวเองอ่านมาถึงตรงนี้นะคะ การที่รู้ว่ามีบางอย่างที่ต้องดูแล คือก้าวแรกที่สำคัญที่สุดแล้วค่ะ